Jan Aolbert zou nu een stadsboer zijn geweest

Een van de mooiste plaatjes in mijn archief is de foto van Jan Aolbert Brinks (1903 – 1989). Deze bekende Rijssense landbouwer woonde aan de Holterstraatweg. Waar de verkeerstunnel onder de spoorlijn doorschiet staan nog delen van de boerderij en opstallen van deze markante Rijssenaar.

Schrijfwijze

Eerst over de schrijfwijze van zijn naam. In de Esstraat is de doe-het-zelfzaak van Jan Oalberts zoon. Hij gebruikte de bijnaam voor zijn hobbywinkel. Jan Aolbert staat op de gevel. Expres zo geschreven want dan lijkt de dialectnaam zo veel mogelijk op de officiële stadshuisnaam: Jan Albert. Maar volgens de schrijfregels van het Rijssens dialect moet het zijn: Jan Oalbert.

Jan Oalbertspad

Tussen de Holterstraatweg en de Kolenbrander/Laan Oud-Indiëgangers loopt een verbindingsweg waar Jan Oalbert vroeger weilanden en een schuur had. Die weg heet sinds 2009 Jan Oalbertspad. Expres zo geschreven door toedoen van dialectliefhebber en gemeentebode Erik Brinks, kleinzoon van Jan Oalbert. De uitleg op het straatnaambord staat er gelukkig bij.

Mensdom

Een veelgehoorde klacht is dat er weinig foto’s van Rijssen-West staan op de historie-website Erfgoed Rijssen-Holten. Dat klopt wel, want de fotowaardige gebeurtenissen speelden zich veelal af in het Rijssense centrum. Ooit legde een stratenmaker trottoirtegels op de hoek Hagweg-Haarstraat. Bij het krachtig hanteren van de gummihamer brak een tegel. De toekijkende Getjan van ’n Snorn (Waggeveld) zag dat en zei: “Zaand der oawer. Zut gin meanske, want hier hooldt ’t mensdom op.” Op de verbaasde blik van de stratenmaker, legde hij verder uit: “Het muziek dreejt op ’n Dreej aans-umme.” De Haarstraat vanaf Otje van Potje werd altijd min of meer als een soort buitengebied gezien. 

Rijssen-West

Gelukkig vond Holterstraatwegbewoner Johan Kettelarij het al vroeg de moeite waard om ook een groot deel van West-Rijssen in mooie beelden vast te leggen. Hij maakte ook deze geweldige foto van Jan Oalbert. Kijkend naar die foto, zie ik Jan Oalbert door de Hagweg rijden met paard en wagen. Hij bracht ieder voorjaar een wagen stalmest voor de moestuin bij de overburen Nijsink. De wagen was zo vol beladen dat de voerman nauwelijks een zitplaats had. Een opgerolde jutezak op de mest voldeed. 

Oer-Rijssens

De foto brengt herinnering boven aan de belevenissen van landbouwer en voerman Jan Oalbert. Nog beter kun je gemeentebode Erik Brinks vragen, want hij was bij zijn grootouders meer dan kind aan huis. Hij is werkelijk niets vergeten van alle oer-Rijssense uitspraken, gezegden, wijsheden en belevenissen van zijn grootouders. 

Poppy

Johan Kettelarij zette Jan Oalbert meer dan eens op de foto. Ook met zijn vroegere grote Bels die hij simpelweg ’n Broenn noemde. Op deze foto uit 1979 staat Jan Oalbert met zijn laatste paard, Poppy, een fjordenpaard, wat kleiner dan de Bels en wat gemakkelijker te hanteren voor een ouder wordende voerman. Hij kijkt op zijn eigen karakteristieke manier in de lens, terwijl hij het paard met zachte hand de goede kant op leidt. 

1PK

Jan Oalbert woonde destijds aan de buitenkant van Rijssen. Daar was toen nog de ruimte voor het gemengde boerenbedrijf. Ook voor anderen vervoerde hij zand of mest met 1 PK. Verder richting het centrum zaten ook boeren, maar ze werden langzaamaan stadsboeren die werden ingesloten door de oprukkende bebouwing: Jejoos-Derk aan de Blinde Banisweg, ’n Toet aan de Holterstraatweg, Meriens van Moa-Beardn op de Haarstraat, Albert van de Pieffers bij de spoorwegovergang, de Knolle in de Hagweg… Jan Oalbert zou nu ook een stadsboer zijn geweest. Ik weet niet of dat wel zo bij hem paste…

oneens of onjuist: dannenberg@twenthetekst.nl