Algemeen

Nieuwe film 'Pegasus' van Herman Rolleman in première in Airborne Museum

Door Jenny ter Maat

RIJSSEN – Oud-Rijssenaar Herman Rolleman werkte de afgelopen jaren aan film Pegasus, de codenaam voor de grootste ontsnapping van militairen aan het westelijk front. Die film gaat 14 september in première in het Airborne Museum in Oosterbeek.

 

Rolleman presenteerde eerder al in het Parkgebouw in Rijssen de film ‘11 Riessense jongs’, over het D1 elftal van Excelsior’31, dat in 1973/1974 met ruime cijfers de Twente Cup won, met daarin ook veel beelden van het Rijssen van toen.

Rolleman heeft meerdere films gemaakt waarin bepaalde gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog uitgelicht werden. Met de film Pegasus begon hij jaren geleden al. “Na de Slag om Arnhem bleven ongeveer 300 Britse parachutisten achter in bezet gebied. Tussen medio september en eind oktober werden zij verborgen door het verzet in de hele regio. Op 22 oktober 1944 slaagde dat verzet erin om 138 militairen in een grote operatie naar bevrijd gebied te brengen. Door de Duitse linies, over de Rijn. Een klein stukje van het verhaal zit in de serie ‘Band of brothers’ maar verder is het een vrijwel onbekend stukje historie”, vertelt hij.

Hij hoorde zelf voor het eerst zo vijftien jaar geleden over dit verhaal. “In die tijd was ik al begonnen met het opnemen van de verhalen van ooggetuigen en dus heb ik aan de organisatie, de toenmalige VVV, gevraagd of er nog mensen waren die dit allemaal hebben meegemaakt. Dat leidde eerst tot niets maar een tijdje later ontstond uit al deze activiteiten een militair-historisch genootschap en die zette mij op het spoor van een paar ooggetuigen zoals mevrouw Jansen die in de oorlog een boerderij hadden waar 50 (!) parachutisten vijf weken lang konden onderduiken.”
Rolleman werd ook in contact gebracht met Herman van de Kaa. “Een prachtige man die in de oorlog de koerier van de verzetsleider uit Lunteren was, Aart Roelofsen. Hij had de operatie Pegasus meegemaakt als koerier maar ook had hij diverse parachutisten naar het verzamelpunt van de operatie gebracht. Klassiek Nederlands beeld: op de fiets, met een parachutist die achter hem aan fietst. Herman van de Kaa kon het heel mooi en beeldend vertellen, je ziet het als het ware voor je. En dan is de stap naar een film niet zo groot.”

Interviews van Britten en Nederlanders
In de afgelopen jaren interviewde hij diverse mannen en vrouwen die hieraan daadwerkelijk hebben meegedaan, zowel Britten als Nederlanders. Van hun verhalen maakte hij een reconstructie van de operatie Pegasus.
De meeste opnames zijn gemaakt in 2019. “De nagespeelde beelden zijn gemaakt met figuranten, meestal mensen die ik toevallig kende en de parachutisten zijn jongens van 17, 18 jaar die een opleiding aan de ROC in Ede volgden. Zij zien eruit als de para’s in 1944. Zelfde leeftijd, zelfde manier van doen. In hun opleiding hadden ze al een soort van militaire training gehad dus dat was makkelijk.”
“Eén van de opmerkelijke zaken is dat veel mensen het heel leuk vinden dat we dit doen en dan ook graag en meestal geheel belangeloos meewerken. Een plaatselijke ondernemer, de heer Baan, had 10 of 15 spoelen uit die tijd in een blikken doos bewaard. Die heb ik laten ontwikkelen en daarin was het dagelijks leven te zien, in die regio in die tijd. Mooi voorbeeld is dat we in de brievenbus een keer een spoeltje vonden. Daarop stonden Nederlandse SS-ers in het centrum van Ede. Volstrekt uniek materiaal, gever even volstrekt onbekend.”
In het kader van de herdenkingen van Market-Garden in Gelderland werden eerder verschillende activiteiten georganiseerd. Eén daarvan was het overvaren van para’s over de Rijn. “Dat is het sluitstuk van de operatie Pegasus. Die overtocht hebben we kunnen filmen in 2019 en dat was een toevalstreffer want ik denk niet dat we deze overtocht nog een keer gaan zien.”

Het verhaal van Pegasus wordt verteld door de mensen die het meemaakten en inmiddels overleden zijn. Het is geïllustreerd met beelden, vrij uniek archiefmateriaal en verschillende nagespeelde scènes. “De film was klaar om in 2020 in première te gaan maar ja, toen kwam corona.”
Op 14 september gaat het toch gebeuren, in de tuin van Hartenstein, het Airborne Museum in Oosterbeek. Voor Rolleman een bijzondere gebeurtenis. “Ik had van mijn levensdagen niet gedacht dat dit ooit zou lukken”, zegt hij daarover.

Film over schoolklas Willem-Alexanderschool Rijssen
De komende maanden is hij nog bezig met het organiseren van allerlei evenementen rondom de film. “Daarna zal ik eerst wel in een soort zwart gat vallen, dit project slokt wel heel veel tijd en energie op. Begin volgend jaar begin ik weer een nieuw project, deze keer over Nieuw-Guinea. In 2023 is het 60 jaar geleden dat het Nederlandse leger voor het laatst werd ingezet onder eigen vlag. We zijn nu al bezig om ooggetuigen te zoeken en dat loopt voorspoedig. In de tussentijd ga ik verder met het afmonteren van de verhalen van mijn oude schoolklas in Rijssen van de Willem-Alexanderschool uit 1972. En dat leidt tot een prachtig tijdsbeeld van het Rijssen van die tijd.”

www.thepegasuschannel.net