Algemeen

Pand 11, Open Deur en vluchtelingen belichten met buitenpresentatie historie kerktoren en carillon

RIJSSEN – De buren van de toren van de Schildkerk en het carillon brengen zaterdagavond 10 september met een buitenpresentatie de historie van de toren en het carillon onder de aandacht middels het project ‘Het draait om het carillon’.

Mensen, verhalen en lokaal erfgoed koppelen, dat is het doel van dit project, vertellen beiaardier Jan-Geert Heuvelman en cultuurcoach Kristina Odenhamn van de gemeente Rijssen-Holten. Hun vraag was hoe inwoners te betrekken bij het immaterieel erfgoed van de gemeente, waar zowel de kerktoren als het carillon -het dagelijks geluid in de stad- deel van uitmaken. En inwoners, die elkaar in het dagelijks leven niet vanzelfsprekend tegenkomen, met elkaar en dit erfgoed te verbinden.

Voor Odenhamn was de combinatie van mensen, kunst en carillon een uitdagende. “Hoe maak je mensen betrokken bij het mooie immateriële erfgoed dat het carillon is? Hoe verbind je mensen met elkaar, met dit erfgoed en hoe verbind je het carillon met de samenleving?”
Heuvelman is eveneens enthousiast over dit project. “Basisschoolleerlingen maken groepsgewijs al kennis met het carillon. Wij besloten om bij dit project te gaan werken met volwassenen. Het carillon is een verbindende factor in de samenleving, het is van ons allemaal. Het strooit z’n klanken over iedereen uit. Het carillon horen ze allemaal, bewust of onbewust. We proberen mensen bewust te laten luisteren en mensen die dat carillon horen, met elkaar in aanraking te laten komen en samen iets met dat verbindende instrument te laten doen.”

Gekozen werd voor een creatief project rond het carillon, en daarbij diverse groepen volwassenen te betrekken.
Voor 'Het draait om het carillon' werden de buren van toren en carillon benaderd: jongeren van Pand 11, bezoekers van de Open Deur en mensen via het Vluchtelingenwerk. De deelnemers hebben inmiddels al kennisgemaakt met elkaar en een bezoek gebracht aan de toren en het carillon.

Klokken en carillons echt iets Nederlands
Heuvelman: “Voor de vluchtelingen die deelnemen is dit helemaal bijzonder. Een carillon bestaat niet in hun land van herkomst. Klokken en carillons zijn echt iets Nederlands. We waren het enige land ter wereld in de zeventiende eeuw waar men klokken kon stemmen. En die klokkenstemmers woonden in Zutphen. Per vierkante kilometer zijn wij het land waar het grootste aantal klokken hangt.”

Gemeenteambtenaar Joop Voortman zorgde voor de historische weetjes van het erfgoed. Vragenderwijs kregen de deelnemers allerhande informatie toegespeeld. Hoeveel klokken het carillon telt, bijvoorbeeld. Maar ook over de geschiedenis van de kerk. Zo stortte bijna twee eeuwen geleden de oude Romaanse toren in. “Dat is natuurlijk een mooi dramatisch verhaal. We proberen al die kunstvormen daarop toe te spitsen”, aldus Heuvelman. “Het instorten van de toren is voor Rijssen een groot drama geweest. Er is niks gebeurd qua mensenlevens, want het gebeurde ’s nachts. Maar drama in de zin van dat mensen niet meer hoorden hoe laat het was. Een horloge was in die tijd nog niet algemeen, en de kerkklok die normaal gesproken elk uur luidde deed het niet meer.”

Muziek, rap, fotografie, video, taal
Tijdens een bijeenkomst in Pand 11 presenteerde Ymke ter Beek van Kunstenmakers uit Enschede, gespecialiseerd in onder andere kunstzinnige workshops, de verschillende mogelijkheden om het verhaal van de toren en het carillon op een creatieve manier uit te beelden. Heuvelman: “Dat kan van alles zijn. Fotografie, muziek, rap, gedichten. Elke vorm van kunst is mogelijk. Een verhaal over hoe de Rijssenaren zich die morgen na het instorten van de toren versliepen, bijvoorbeeld. Maar ook hoe de toren herrees. Iemand die het verhaal muzikaal wil laten horen, of met een projectieshow op de toren.”

In de maanden juli en augustus gaan de deelnemers aan het werk, individueel of groepsgewijs, en laten hun verbeelding en hun creatieve vaardigheden spreken.
Op 10 september, Open Monumentendag, moeten ze gezamenlijk een grote presentatie verzorgen rondom de Schildkerktoren en het carillon. Odenhamn: “Het carillon zorgt in dit project voor verbinding doordat mensen samen aan de slag gaan met hun eigen blik op dit immaterieel erfgoed. De deelnemers spelen de hoofdrol; zij laten de historie in hun eigen beleving zien. En het resultaat is een evenement waar iedereen naar kan komen kijken en luisteren.“