Uitgaan & Cultuur

Kijk achter de deuren op Open Monumentendag

RIJSSEN - In het weekend van 14 en 15 september openen in heel Nederland historische gebouwen hun deuren voor het publiek. Op zaterdag 14 september doen ook monumenten in Rijssen-Holten mee! Het is dé kans om een pand te bezoeken waar je normaal niet komt.

Naast panden zijn ook historische begraafplaatsen te bezoeken en worden op verschillende locaties activiteiten georganiseerd. In Rijssen zijn dit de volgende monumenten: De Schildkerk, De H. Dionysieskerk, Kasteel de Oosterhof, Pelmolen ter Horst, het Parkgebouw, de Oude gemeentelijke begraafplaats, de Rooms Katholieke begraafplaats en de oude ULO/muziekschool.

Schildkerk
Oorspronkelijk was de protestantse Schildkerk of Grote Kerk een beukige tufstenen kerk in romaanse stijl. Een deel van de noordmuur is nog uit de 12de eeuw. In 1826 stortte de romaanse toren door bouwvalligheid in. Vervolgens is de voorgevel vervangen door een gevel in neoclassicistische stijl met bovenop een houten (nood)torentje. Tegelijkertijd zijn de zijmuren en gewelven van de eerste travee vernieuwd en het overige metselwerk hersteld. In 1924/1925 is aan de zuidkant een nieuwe zijbeuk met een portaal en trappenhuis toegevoegd naar de oostelijke galerij. De Schildkerk is open van 10.00 tot 16.00 uur. Er zijn een aantal korte optredens van koren. De Hervormde Gemeente organiseert daarnaast een kerkpleinmarkt op het Schild. Er worden ook rondleidingen gegeven.

H. Dionysiuskerk
De H. Dionysiuskerk is een van de zes rooms-katholieke kerken die in de jaren twintig van de twintigste eeuw in het dekenaat Almelo werden gebouwd. Joseph Cuypers ontwierp een kerk met de plattegrond in de vorm van een Latijns kruis en een pastorie. Onder invloed van zijn vader, de architect P.J.H. Cuypers, kreeg de kerk kenmerken van de gotische bouwstijl. De ramen van de gesloopte Waterstaatskerk, die voorheen op deze plaats stond, zijn herplaatst in de vensters van het schip. De andere ramen, uit de jaren ’20 van de twintigste eeuw zijn van Joep Nicolas. De Dionysiuskerk is geopend van 10.00 tot 16.00 uur. Op verzoek worden er rondleidingen gegeven.

Kasteel De Oosterhof
De historische buitenplaats ‘De Oosterhof’ is een havezate. Havezaten waren plaatsen waar men zijn bezit (have) had opgeborgen. Het huis is voor het eerst genoemd in 1334. Het hoofdgebouw, de twee bijgebouwen en de tuinen, waaronder ooit een moestuin met tuinmuur, worden door een gracht omgeven. De havezate is in 1969 geheel gerestaureerd en biedt nu onderdak aan het Rijssens Museum en het Internationaal Brandweermuseum. Kasteel de Oosterhof is open van 10.00 tot 17.00 uur. Er is deze dag een kasteelmarkt waar diverse voorwerpen, die niet worden opgenomen in de collectie, te koop zijn. Ook zijn er rondleidingen om 11.00, 13.00 en 15.00 uur.

Parkgebouw
Het Parkgebouw in Rijssen werd rond 1914 gebouwd in opdracht van de bekende jutefabrikant Ter horst als cultureel centrum voor de Rijssense burgerij. eind jaren 70 is het Parkgebouw aangekocht door de toenmalige gemeente Rijssen. In 2007 werd het Parkgebouw zelfstandig. De verantwoordelijkheid kwam te liggen bij een stichtingsbestuur. De afgelopen jaren zijn vrijwel alle zalen verbouwd, gerenoveerd en gemoderniseerd. In 2010 werd het Parkgebouw aan de zijde van de Oosterhofweg uitgebreid. In dit deel is ook de ‘Muziekschool Rijssen en omstreken’ gevestigd. Rondom het Parkgebouw ligt een prachtig wandelpark dat in 1920 is aangelegd door architect L.A. Springer. Het Parkgebouw wordt nog steeds gebruikt door verenigingen, theater en als congrescentrum. Op deze dag worden er rondleidingen gegeven om 11.00 en 13.00 uur. Het gebouw van de oude muziekschool komt uit 1931 en was jarenlang de ULO-school in Rijssen. Een relatief kleine school met 5 lokalen. Op de zolder, waar de leerlingen uiteraard niet mochten komen, zijn nog initialen in de balken te vinden daterend uit de jaren 60. In 1981 is het gebouw in gebruik genomen als muziekschool en is vanwege deze functie bij de meeste Rijssenaren bekend. Nu is de Goede Wing hierin gevestigd. Het pand is open van 10.00 uur tot 16.00 uur.

Pelmolen
De achtkantige stellingmolen Pelmolen Ter Horst is gebouwd door Jan ter Horst in 1752. Op de begane grond in de olieslagerij werd olie van kool- en lijnzaad geproduceerd. Bij gunstige harde wind maakte men op de derde verdieping in de pellerij gort van gerst. In 1913 is de productie stilgelegd. Het beheer van de molen is overgenomen door Stichting Pelmolen Ter Horst. Na een restauratie in 1973 is de molen opengesteld voor publiek. Nabij de molen ligt het botenhuis van De Regionale Stichting De Enterse Zomp. De Enterse zompen hebben vele eeuwen de Regge bevaren, met als hoogtepunt ongeveer twee eeuwen geleden, toen vanuit Enter meer dan 125 zompen allerhande producten vervoerden naar Zwolle, Kampen, Sneek en zelfs over de Zuiderzee naar Amsterdam. De Regge was in die tijd de economische slagader van Twente en Salland. Toen verharde wegen en spoorlijnen het vervoer overnamen was het gedaan met de zompen. Sinds 1986 is weer een zomp te water gelaten in Rijssen en vervolgens ook in Enter en Hellendoorn. De Pelmolen is geopend van 10.00 tot 17.00 uur. Er zijn demonstraties van ambachten, uitleg over de bouw van de molen en afhankelijk van de drukte vaart er ieder half uur een Enterse zomp. De zompen varen vanaf ’s ochtends 11.00 uur tot 's middags 16.00 uur. Er kunnen maximaal 25 personen per tocht mee. Kinderen tot 14 jaar varen gratis. Voor overige bezoekers kost een tochtje € 2,-.
Raadpleeg het volledige programma op www.depelmolen.nl en www.entersezomp.nl.