Rijssense predikanten ware ‘influencers’ van het boek

Je zou het niet direct verwachten. Een op luidsprekertechniek cum laude afgestudeerde leraar natuur en wiskunde die op z’n 31ste met een christelijke boekhandel begint. Wieger Smeijers (61) gaf een aantal jaren les, maar zag zijn verdere toekomst in de verkoop van goede boeken. 

RIJSSEN - Een herfstige ochtend midden in de week. Welk tijdstip of op welke dag dat je in de winkel van Wieger en Karen Smeijers komt, is er volk in de winkel. Wieger zet z’n koffie op een heel authentieke wijze van speciaal geselecteerde koffiebonen uit Brazilië. Een langzame branding van deze koffieboon geeft de koffie een heel bijzondere smaak. Wieger neemt de tijd. Ondertussen gaat hem in de winkel niets mis. In 2011 trad Wieger in het huwelijk met Karen Lagendijk (52) en werd zij medevennoot.

Voetspoor

Wiegers wieg stond in den Haag/Voorburg. “ik schijn in mijn kinderjaren heel Haags gesproken te hebben. We verhuisden in verband met het werk van mijn vader naar Ugchelen, toen naar Enschede om uiteindelijk in Rijssen terecht te komen, alwaar ook de familieroots liggen. Na de lagere Delleschool en Climtuinschool ging ik naar college Noetsele in Nijverdal en volgde daar het Atheneum om vervolgens in het voetspoor van mijn vader te treden, als werktuigbouwkundige op de Enschedese HTS. Maar dat was niks voor mij. Nee, dat paste niet echt bij mij. Toen de lerarenopleiding wis- en natuurkunde op het Windesheim in Zwolle. Als alternatief had ik nog de optie geluidstechniek achter de hand. Uiteindelijk ben ik cum laude afgestudeerd op luidsprekertechniek. Ik maakte thuis zelf de meest zuiver klinkende luidsprekers.

Blinde Banisweg 7 

Na militaire dienst heb ik op verschillende plekken in het land lesgegeven, maar het lesgeven aan kinderen trok mij niet. Als boekenliefhebber, behalve de verplichte literatuurlijst op de middelbare school, sparde ik met een goede vriend van me over het starten van een boekhandel. En dan wel een christelijke boekenwinkel. Uiteindelijk ben ik alleen als eenmanszaak gestart met een neutrale naam Boekenhuis Rijssen. Dat was op 14 oktober exact 30 jaar geleden. De eerste winkel was aan de Blinde Banisweg 7, het oude pand van Van Losser. De gemeente stak er een stokje voor en wilde daar geen detailhandel meer. Dus moest ik noodgedwongen uitkijken naar een andere locatie. Dat werd de plek van voorheen foto Brouwer aan de Haarstraat, daar waar nu de kledingzaak van Hans Voortman zit. Voor een starter was dit een te dure locatie. Dus verkaste ik naar de Kraans, op de plek waar nu schoenhersteller Hayko zit. Toen kwam er een locatie vrij aan de Enterstraat. Dat was een kleine winkel, maar het was wél gezellig. Dit gaf een behoorlijke schwung aan de omzet.

Toos van Teela

Op dat moment kwam zijn vrouw Karen de winkel versterken. Als Theologie afgestudeerde docent godsdienst bleek de combinatie met de winkel van Wieger een goede te zijn. Karen: “ik heb als het ware zóveel boeken verslonden, dus dat vulde goed aan. Ik moest wel ontzettend wennen aan de verandering van de rol als docent naar iemand “achter de toonbank”. Het is beide dienstverlenend, maar hier is de klant is koning. Ik heb ook in Engeland en Schotland gewoond en heb denk ik daar het nodige aanpassingsvermogen geleerd. Een klant die hier in de winkel komt wil namelijk ook geadviseerd worden. Dan is het handig dat je de klant kent, de behoefte peilt. Een Rijssenaar kijkt meer de kat uit de boom, zeggen is niet altijd bedoelen. Vooral de oudere garde tastte in het begin af. Het duurde drie jaar voordat een Rijssenaar in het Riessens met mij begon te spreken. Het was fijn om dat gevoel van acceptatie mee te maken. Het kwartje viel helemaal toen Toos Knol ( Toos van Teela GV) een keer in de winkel kwam en mij vertelde dat mijn oma Kik-Westdorp als gevolg van voedselschaarste in Rotterdam tijdens of kort na de oorlog bij haar in huis had gezeten. Toen was het ijs helemaal gebroken.”

Wat heb jij hier verandert?

“Wieger weet alles van de winkel, stuurt op ervaring en kennis van de klanten. Ik ben meer van de ratio en van het strakker aansturen en organiseren. Ik wil vanuit onze computersystemen exact weten hoe de omloopsnelheid van boeken is. Daar kun je mee spelen door boeken al dan niet op de tafels te leggen. Van de brancheorganisatie heb ik geleerd dat je tot op zekere hoogte best wel andere producten tot je assortiment kunt toevoegen. Wij verkopen het authentiek gemaakte Poolse aardewerk van het merk Boleslawiec. We verkopen honingproducten, tandpasta en shampoo. En het loopt als een trein. We hebben daarvoor ook de nodige deskundigheidstrainingen gehad. We verkopen bijvoorbeeld stuifmeelkorrels. Prima zou je zeggen, maar we weten nu dat dit natuurproduct leidt tot bloeddrukverhoging, dus niet goed voor hartpatiënten bijvoorbeeld.

We hebben vrij recent een boost gegeven aan de website, we geven bewust meer uit aan reclame en andere uitingen. Onze afdeling antiquariaat loopt steeds beter. We krijgen regelmatig boekenverzamelingen van overleden predikanten binnen en zetten dat op onze site en we verkopen ook veel via ‘boekwinkeltjes.nl’.

Hoe gaan de zaken? 

“Vóór de Coronaperiode zagen we de omzet licht dalen. Dat was duidelijk een landelijke trend, bij alle boekhandels eenzelfde patroon. Tijdens de Corona zagen we de business weer de goede kant uit draaien. Mensen waren, en nu ook, het zat om alleen maar naar die beeldschermpjes, TV of smartphone te kijken. Men wilde weer een boek. Ook geen e-reader, maar een papieren boek.

Avondmaalspraktijk

We hebben een aardig beeld wat de gemiddelde Rijssenaar leest. We zien dat de jongeren veel méér lezen en de ouderen dat juist minder doen. Ook doorwrochte werken zoals de Redelijke godsdienst van Wilhelmus a Brakel, maar dan wél in hedendaagse spellingen gaan grif over de toonbank. We zien dat de jeugd boeken wil over de uitleg van wat geloof is, wat christelijk geloof is, en boeken die gaan over de avondmaalspraktijk. Publicaties van bijvoorbeeld Evert Barten die geloofszaken in gewoon Nederlands uitlegt, lopen als een speer. We zien én ouderen én jongeren die helemaal blanco zijn of die nergens van wilden weten hier hun 1e Bijbel kopen. Voorheen verkocht ik alleen Bijbels in de Statenvertaling, tegenwoordig verkoop ik NBV Bijbels van 2021, uiteraard de Statenvertaling en bijvoorbeeld basisbijbels (gebaseerd op Staten vertaling GV). Ik ken ambtsdragers die gedurende de dag de gedurende de dag afwisselend de Statenvertaling, de Herziene Statenvertaling en bijvoorbeeld de Basisbijbel lezen. Onze doelgroep is echt niet alleen Rijssen. We verkopen veel aan mensen uit Hellendoorn, Tubbergen, Hengelo, Neede, eigenlijk uit heel Twente. Mensen die 70 jaar achter de TV gezeten hebben, die nu weer willen lezen.”

Hoe ontstaat jullie assortiment? 

“We gaan veel naar beurzen en betrekken boeken van de bekende uitgevers zoals Jongbloed, den Hertog en De Banier. We weten wat we kunnen verkopen. Het samenstellen van ons assortiment is een wisselwerking tussen het aanbod van de christelijke uitgevers en wat onze klantenkring leest en afneemt. Daar spelen verkoopcijfers ook een rol in. En we verkopen veel als influencers iets aanbevelen. Als de Terdege columniste Gerjanne van Lagen een nieuw boek uitbrengt, wordt dat gewoon verkocht. Predikanten uit Rijssen hebben grote invloed op het leesgedrag van hun gemeenteleden. Wanneer aanbevolen wordt ‘Moderne wetenschap in de Bijbel’ van Ben Hobrink of bijvoorbeeld een uitgave van ds. Th. van der Groe te kopen, dan ’influencen’ ze en als er ook nog bij gezegd wordt ‘ga maar naar Wieger’, dan zijn die boeken niet aan te slepen. Dan krijgen we ’s avonds al appjes van klanten die dat boeken willen. Mooi toch!”.

Er gingen geruchten dat jullie ermee gingen stoppen 

“Klopt, we hadden het heel druk, en met de winkel maar ook met het feit dat we mantelzorgers waren van onze (schoon)ouders in Rijssen. We hebben beiden Corona gehad, het werd allemaal een beetje teveel. Gelukkig is er een groot stuk druk weg, de omstandigheden werden rustiger. Maar we zijn wel aan het kijken hoe we over bijvoorbeeld 10 jaar verder moeten. Ik ben ervan overtuigd dat dit soort winkels, ook met een horizon van 25 jaar levensvatbaar blijven. We gaan het assortiment opschonen, de winkeldochters verkopen zodat we overal wat lucht krijgen.”

Tekst en beeld: Gerard Voortman