Boekbinder Henk van de Maat: ‘Je moet niet bang zijn om het mes er in te zetten’

RIJSSEN - De papierbak staat thuis naast de werktafel. “Als boekbinder heb je een hoop afval”, weet Henk van de Maat, boekbinder. Van de Maat herstelt al decennialang boeken en dit voorjaar werd Boekbinderij Henk van de Maat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.

Door Jenny ter Maat

Van de Maat heeft iets met boeken. Al op zijn twaalfde was hij vrijwilliger bij de bibliotheek in Rijssen. “Kaartjes uitzoeken, boeken op hun plaats zetten.” Hij bleef ‘in de boeken’ en werkt inmiddels ruim 36 jaar bij bibliotheek Rijssen-Holten, waar hij teamleider is.

Het herstellen van boeken begon bij de bibliotheek. Daar kwamen en komen nogal eens boeken binnen, waar pagina’s van los zitten, aan het omslag iets mankeert. Van de Maat deed daarvan vaak de binnenkant: pagina’s lijmen. Bij de bibliotheek is een groep vrijwilligers actief, die bibliotheekboeken repareert. “Die groep komt eens in de twee, drie weken bij elkaar”, vertelt Henk. Lachend: “Als het lastig wordt, roepen ze mij erbij.”
Hij repareerde in eerste instantie alleen boeken voor de bibliotheek, tot iemand hem vertelde dat hij thuis ook een boek had dat uit elkaar lag. Of Henk er eens naar kon kijken.

Van lieverlee wisten meer mensen met boekproblemen hem te vinden. Zo ontstond langzaamaan de boekbinderij. Sinds dit voorjaar is hij officieel ingeschreven als boekbinder, en is daarmee een van de weinige boekbinders die deze regio (en dit land) telt. Voor het eerst stond hij met de boekbinderij op Koningsdag op de Oosterhoffair. “Hartstikke mooi, er kwam heel veel respons. De een zegt ‘repareren hoeft voor mij niet’, de ander heeft een boek dat ie graag weer gemaakt wil hebben.”

Nieuwe rug of omslag
Op tafel thuis ligt een groene snijmat. Een Bijbel met een open rug ligt erop. Lijmkwast, lijmpot, een scherp mes, diverse rollen leer en linnen heeft hij binnen handbereik. “Je moet niet bang zijn om er het mes erin te zetten”, zegt hij en voegt meteen de daad bij het woord. Met een lange, secure haal snijdt hij het boekblok uit het omslag. “Je bouwt het boek van binnenuit op.”
Voor het boek maakt hij straks nog een perfect passende boekenhoes van stevig karton en lijmt er de door de klant gekozen stof op. “Als ik zo’n hoes maak, heb ik er het liefst het boek dat in die hoes moet, bij. Dan kan ik mooie strakke hoes maken.”
De meeste boeken die hij krijgt hebben een nieuwe rug nodig, of er moet een nieuw omslag om, of er moeten pagina’s gelijmd.

Van de Maat beschikt over professioneel materiaal. Rollen boekbindersleer, van kunstleer tot lappen echt leer en linnen, in verschillende structuren en meerdere kleuren. “Er zijn legio mogelijkheden. Ook een twee- of driekleurig kaft is mogelijk. Wat de mensen maar willen.” Schutbladen zijn er in meerdere kwaliteiten. In een bakje liggen rolletje met kapitaalband en leeslint. Als een boek klaar is, doet Van de Maat er een extra leeslintje in. “Je moet best wel het een en ander investeren om goed te kunnen aansluiten bij hoe het boek oorspronkelijk was.”

Soms strijkt hij ook pagina’s. “Het dunne papier van een Bijbel, 29 grams papier, kun je op ene bepaalde manier strijken. Dat papier wordt gemaakt in Zwitserland, in dezelfde fabriek waar ze vloeitjes maken. Het is het dunste papier dat je kunt maken.”
Hij kent de soorten papier. “Papier heeft een looprichting. Als je dwars op die looprichting lijmt, begint het papier te bubbelen.”
De boekenpers die hij heeft gekregen wordt gebruikt om gelijmde boeken strakker te kunnen laten drogen.

Boeken binden is een heel secuur werk. Van de Maat is anderhalf à twee uur bezig met een boek, al naar gelang wat er hersteld moet worden. Hij werkt niet alleen voor particulieren, ook voor een bibliotheek uit Overijssel repareert hij boeken. “Dan gaat het met name om de duurdere exemplaren en boeken die veel geleend worden.”

Woonaccessoires van boeken
Hij herstelt niet alleen boeken, maar maakt ook bijzondere woonaccessoires van boeken. Van afgeschreven boeken maakt hij lampen met als standaard boeken, lampenkappen beplakt met pagina’s, miniboekjes, krukjes, allerlei bijzondere en ludieke boekcadeaus. Ideeën te over.
“Je kunt zoveel leuke dingen maken, maar voor veel daarvan heb je ouderwetse boeken nodig, en daar kom je lastig aan.”

Van de Maat: “Dit is mooi werk, ook omdat je iets onder handen hebt wat emotionele waarde heeft voor mensen. Ik probeer het zo goed mogelijk te doen, zodat mensen nog jarenlang plezier hebben van dat boek of album. Het is dankbaar werk ook. Mensen zijn altijd blij als ze het boek opgeknapt terug zien.”

E-mail: info@boekbinderijhenkvandemaat.nl
www.boekbinderijhenkvandemaat.nl