Lebuïnus was nooit Rijssen, zegt Smalbrugge in de nieuwste Havezate Kroniek

RIJSSEN – Lebuïnus, de apostel van de IJsselstreek en de stichter van het houten kerkje op het Schild, was nooit in Rijssen. Dat schrijft Jan Smalbrugge, kenner van de Rijssense geschiedenis, in de nieuwste Havezate Kroniek, het historisch kwartaalblad van het Rijssens Museum. In alle geschiedenisverhalen over Rijssen komt Lebuïnus voor als bouwer van de voorloper van de Schildkerk. Maar Smalbrugge maakt met dit verhaal korte metten in het herfstnummer van de Kroniek.

Het jongste historisch magazine over Rijssen en de Rijssenaren biedt weer een veelheid aan wetenswaardige artikelen. Op de omslag prijkt een dronefoto die Stefan Haarman maakte in het kader van de fotowedstrijd Rijssen (Hanzestad). Ook de andere inzenders en winnaars van de fotowedstrijd staan in het blad, voorzien van de overwegingen van de juryleden fotograaf Henk van der Stouw en stadsorganist Dick Sanderman. Daarnaast wordt in een betoog met de titel “Rijssen hoe dan ook een bescheiden Hanzestad” een lans gebroken om het Hanzeverleden beter te benutten bij de promotie van Rijssen-Holten. “De taal van de Hanze was het Nedersaksisch en dat is nog altijd aanwezig, net als de Rijssense ondernemersgeest,” aldus de Kroniek. 

Huishoudschool
Oud-ondernemer Marinus Waanders leverde een eerste deel over “de eeuw van zijn vader” met mooie historische foto’s. Wim Vlogtman leverde een mooie bijdrage over de hobby-historicus Gerrit Jan Eshuis die in 1980 overleed. Hij schreef onder andere over de kerk van Rijssen en de sterk op Rijssen georiënteerde buurtschappen Zuna en Notter. Gerrit Kraa start met een serie over de huishoudschool in Rijssen. De meisjes kregen eerst les in gebouw de Bèkke dat er nog altijd staat en later in de nieuwe school die stond op de hoek Wierdensestraat-Verenlandweg. Dat gebouw werd getekend door de bekende Almelose architect Jan Jans.

Raampartij
Oud-brandweerman Henk van den Noort heeft een archiefdoos met jaarverslagen van de Brandweer Rijssen als uitgangspunt genomen voor zijn bijdrage in dit nummer. Johan Kettelarij maakte haarscherpe opnames van de historische raampartij die nog altijd te zien is in de gang van het hoofdgebouw van zorgcentrum de Wellehof. Uit de bijdrage over deze ramen wordt duidelijk dat ze afkomstig zijn uit het voormalige “kantoor van ’n Stoom” dat stond op de plaats waar nu de Rabobank staat. De ramen zaten in het trappenhuis van dat kantoor.

Hottinger Atlas
Koos van der Burgh vertelt over de Hottinger Atlas en waarom het verstandig is voor een gemeente om deze atlas regelmatig te raadplegen bij de aanleg van wegen, tunnels en waterafvoeren. De nieuwe fotovraag gaat over een opname van de afscheidsreceptie directeur gemeentewerken H. N. Hollander in 1970 bij Hotel Koenderink op het Schild. Herman Ligtenberg vertelt over zijn familie in de achttiende eeuw. Kleindochter Marije Pas heeft het militaire verleden van haar opa Jan Pas (van ’n Roes) in boekvorm gezet. Ze vertelt over de zoektocht naar het verleden van haar opa als militair tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna in Nederlands-Indië.

Kraamverpleegkundigen
Dinant Slagman besluit zijn verhalenserie over de Oale Koopraatsie. Mooie actiefoto’s van de sloop van het oude winkelpand op de hoek Haarstraat-Walstraat in 1972. De opnames zijn gemaakt door Mans Kastenberg vanaf de bovenverdieping van zijn rijwielenzaak. In de dialectwoordenrubriek gaat het over de achtergronden en herkomst van de woorden “duurkok” en “böabak”. In de rubriek “Aandere tieden” een achtergrondverhaal over de opleiding voor kraamverpleegkundigen die in de jaren zeventig in kasteel de Oosterhof was gevestigd. In de havezate waren de leslokalen en de slaapruimtes in het Koetshuis. Deze “meiden van toen” komen regelmatig nog een kijkje nemen op de Oosterhof waar ze blijkbaar van alles beleefd hebben. In het verhaal ook een persoonlijke herinnering van een leerling-kraamverzorgster.

Over scholen
Eveneens een bijdrage over het belang van jubileumboeken van scholen of schoolverenigingen met een kroonjaar. Aan bod komen de jubileumboeken van de 100-jarige schoolvereniging voor reformatorisch basisonderwijs, maar ook het boek van de toenmalige Christelijke Mavo, waaraan onder andere adjunct-directeur G. Wolterink een belangwekkende bijdrage leverde. Ook nogal wat leerlingen uit Rijssen volgden in vroeger tijden voortgezet onderwijs aan het Christelijk Lyceum in Almelo en het Pius X College. Gerard op de Weegh schreef over zijn Pius X-tijd een lezenswaardig boekje met tot nadenken stellende beschouwingen. Hiervan is een eerste deel opgenomen.

Immaterieel erfgoed
Ook een bijdrage over de omgang met immaterieel erfgoed. Immaterieel erfgoed is onder andere het proces van “olie slaan” zoals dat in de Pelmolen in Rijssen gebeurt. Maar ook het dialect is immaterieel erfgoed. In Rijssen-Holten vergadert de gemeenteraad al ruim 25 jaar in de dialectmaand maart in de streektaal. Verder komt aan bod het belang van een Rijssense zangavond die dit jaar voor het eerst werd gehouden in de Schildkerk. In de bijnamenrubriek, naar aanleiding van het boek van oud-huisarts Jan Slofstra, komen ’n Skupn, Hart-Toone, Boers-Jewilm en ’n Wiesen aan de orde. Duidelijk wordt gemaakt wat deze speelkaarttermen met die bijnamen te maken hebben.

Aanmelden
De Havezate Kroniek is te koop in de Rijssense boekhandel en komt 4 keer per jaar uit. Wie museumvriend wordt voor minimaal 35 euro per jaar heeft gratis toegang tot het museum, krijgt korting bij bijzondere activiteiten in het museum en krijgt de Kroniek gratis elk kwartaal toegestuurd. Aanmelden kan dagelijks van dinsdag tot en met zaterdag van 10 tot 17 uur aan de museumbalie aan de Kasteellaan 1. Opgeven kan ook per mail op vrienden@rijssensmuseum.nl Wie dit jaar nog museumvriend wordt krijgt de laatste twee nummers van dit jaar gratis en hoeft pas volgend jaar te betalen.